Yazılım Terimleri

Seçilen harfe göre terimler

• Cache

  Performans

  Veriye daha hızlı erişmek için geçici saklama alanıdır.

  Cache, sık kullanılan verilerin tekrar hesaplanmasını veya çekilmesini önler.

  Örnek: API yanıtları cache'e alınır.

  redis.set(key, value)
  

• Callback

  Programlama

  Başka bir fonksiyona parametre olarak verilen fonksiyondur.

  Callback fonksiyonlar genellikle asenkron işlemler sonrası çalıştırılır.

  Örnek: API isteği tamamlandığında callback çağrılır.

  setTimeout(() => {}, 1000)
  

• CD

  DevOps

  Sürekli dağıtım veya teslim süreci.

  CD, başarılı build sonrası kodun otomatik olarak canlıya alınmasını sağlar.

  Örnek: Merge sonrası uygulama otomatik deploy edilir.

  deploy pipeline
  

• CI

  DevOps

  Sürekli entegrasyon süreci.

  CI, kod değişikliklerinin otomatik olarak test edilmesini sağlar.

  Örnek: Her commit sonrası testler çalışır.

  GitHub Actions
  

• Class

  Programlama

  Nesne yönelimli programlamada bir şablon.

  Class, nesnelerin özelliklerini ve davranışlarını tanımlar.

  Örnek: User class oluşturulur.

  class User {}
  

• Clean Code

  Yazılım Kalitesi

  Okunabilir ve sürdürülebilir kod yazma yaklaşımı.

  Clean Code prensipleri kodun anlaşılır olmasını hedefler.

  Örnek: Anlamlı değişken isimleri kullanılır.

  // readable function
  

• CLI

  Araçlar

  Komut satırı arayüzü.

  CLI, grafik arayüz olmadan komutlarla işlem yapmayı sağlar.

  Örnek: Git işlemleri CLI üzerinden yapılır.

  git status
  

• Client

  Mimari

  Sunucuya istek atan taraf.

  Client genellikle tarayıcı veya mobil uygulamadır.

  Örnek: Web tarayıcısı client olarak çalışır.

  GET /api/data
  

• Cloud Computing

  Bulut

  İnternet üzerinden bilişim kaynaklarının kullanılmasıdır.

  Sunucu, depolama ve veritabanları fiziksel makine olmadan sunulur.

  Örnek: Uygulama AWS üzerinde çalışır.

  EC2 instance
  

• Code Review

  Geliştirme Süreci

  Kodun başka geliştiriciler tarafından incelenmesi.

  Code review hataları erken yakalamayı sağlar.

  Örnek: Pull request açıldı.

  PR review
  

• Commit

  Versiyon Kontrol

  Kod değişikliklerinin kayıt altına alınması.

  Commit mesajları yapılan değişikliği özetler.

  Örnek: Yeni özellik commit edildi.

  git commit -m
  

• Compilation

  Programlama

  Kaynak kodun makine koduna dönüştürülmesi süreci.

  Derleme hataları kod çalışmadan önce yakalanır.

  Örnek: TypeScript kodu JavaScript'e derlenir.

  tsc index.ts
  

• Compiler

  Programlama

  Kaynak kodu makine koduna çeviren program.

  Derleme işlemini gerçekleştiren yazılımdır.

  Örnek: C++ kodu compiler ile derlenir.

  gcc main.c
  

• Component

  Frontend

  Yeniden kullanılabilir arayüz parçası.

  Component'ler UI'ı modüler hale getirir.

  Örnek: Button component birçok sayfada kullanılır.

  <Button />
  

• Concurrency

  Programlama

  Birden fazla işlemin aynı zaman diliminde ilerlemesi.

  Concurrency performans ve verimlilik sağlar.

  Örnek: Sunucu birden fazla isteği işler.

  Promise.all([])
  

• Configuration

  Genel Yazılım

  Uygulama ayarlarının tanımlanması.

  Config dosyaları ortam bazlı ayarları içerir.

  Örnek: Prod ve dev ayarları farklıdır.

  .env
  

• Connection Pool

  Veritabanı

  Veritabanı bağlantılarının yönetimi.

  Connection pool performansı artırır.

  Örnek: Çoklu kullanıcı için bağlantılar paylaşılır.

  pool.getConnection()
  

• Container

  DevOps

  Uygulamanın izole bir ortamda çalışmasını sağlar.

  Container'lar Docker gibi araçlarla yönetilir.

  Örnek: Uygulama Docker container içinde çalışır.

  docker run app
  

• Context

  Programlama

  Kodun çalıştığı ortam bilgisi.

  Context, fonksiyonun hangi verilerle çalışacağını belirler.

  Örnek: React Context ile state paylaşılır.

  useContext()
  

• Controller

  Mimari

  İstekleri karşılayan katman.

  Controller, gelen request'i iş mantığına yönlendirir.

  Örnek: UserController kullanıcı işlemlerini yönetir.

  class UserController
  

• Cookie

  Web

  Tarayıcıda saklanan küçük veri.

  Cookie'ler oturum ve tercih bilgilerini saklar.

  Örnek: Login sonrası cookie set edilir.

  document.cookie
  

• CORS

  Güvenlik

  Tarayıcılar arası kaynak paylaşımını kontrol eden mekanizma.

  CORS, farklı domainlerden gelen isteklerin güvenliğini sağlar.

  Örnek: API isteği CORS hatası verdi.

  Access-Control-Allow-Origin
  

• CPU

  Donanım

  Merkezi işlem birimi.

  CPU, bilgisayardaki tüm hesaplamaları gerçekleştirir.

  Örnek: Yoğun işlemler CPU kullanımını artırır.

  CPU %80
  

• CPU Bound

  Performans

  İşlemin CPU gücüyle sınırlı olması.

  Yoğun hesaplama gerektiren işlemler CPU bound'dur.

  Örnek: Video encode işlemi.

  // heavy computation
  

• Crash

  Genel Yazılım

  Uygulamanın beklenmedik şekilde kapanması.

  Crash genellikle exception veya bellek sorunlarından kaynaklanır.

  Örnek: Mobil uygulama açılırken crash oldu.

  Segmentation fault
  

• Cron Job

  Sunucu

  Zamanlanmış görev.

  Belirli aralıklarla otomatik çalışan işlemlerdir.

  Örnek: Gece backup alınır.

  0 0 * * *
  

• Cross Platform

  Genel Yazılım

  Birden fazla platformda çalışabilen yazılım.

  Tek kod tabanı ile web, mobil ve masaüstü uygulamalar geliştirilebilir.

  Örnek: React Native cross platform bir çözümdür.

  // same codebase
  

• CRUD

  Veri Yönetimi

  Create, Read, Update, Delete işlemlerinin kısaltmasıdır.

  CRUD, bir sistemde veri üzerinde yapılabilecek temel işlemleri tanımlar.

  Örnek: Kullanıcı oluşturma, listeleme, güncelleme ve silme işlemleri CRUD kapsamındadır.

  POST /users
  

• CSS

  Frontend

  Web sayfalarının görsel stilini tanımlayan dil.

  CSS ile renkler, fontlar, konumlandırma ve responsive tasarım yapılır.

  Örnek: Butonun rengi CSS ile ayarlanır.

  color: red;
  

• CSV

  Veri Formatı

  Virgülle ayrılmış veri dosyası formatı.

  CSV dosyaları tablo şeklinde veri saklamak için kullanılır.

  Örnek: Excel verisi CSV olarak dışa aktarılır.

  name,age